aanbidding met muziekteams

Handboek voor muziekteams

Geplaatst door

In een eerder blog schreef ik dat het maken van de muziek in de gemeente in mijn ogen een bediening is. De muziek en de plaats die muziek en zang in de gemeente heeft moet bepaald worden in het visiestuk: wat willen we met de muziek? Zingen we liederen omdat we dat zo gewend zijn of hebben de liederen op zich ook een functie.

Er zijn tijden geweest dat er in de kerken niet gezongen mocht worden. En muziek was zeker uit de boze. Je kan daar bijvoorbeeld over lezen in het boek ‘Zo zijn onze manieren’ waar ik drie blogs over schreef. Gelukkig is die tijd in de meeste kerken voorbij. En velen zijn blij dat de muziek en zang een steeds actievere rol speelt tijdens erediensten.
Lofprijs en aanbidding met een muziekgroep komt tegemoet aan een behoefte van veel mensen. Het boek ‘Muziekteams – praktisch handboek voor de muziek in jouw kerk’ maakt duidelijk dat aanbidding met muziekteams nog niet zo één twee drie geregeld is.

Praktisch handboek voor de muziek in jouw kerk

Het boek is geschreven door Bart Visser en Peter Dijkstra. In mijn ogen ‘echte muzikanten’ die hun sporen in de kerkmuziek echt wel verdiend hebben. De uitgave van het boek is gebeurd in samenwerking met New Wine en is gebeurt bij Uitgeverij Boekencentrum.

In drie delen komen alle aspecten van lofprijs en aanbidding met muziekteams aan de orde. In deel 1 gaat het vooral over de willen de schrijvers een stevige basis leggen. Waarom samenzang? Wat is aanbidding? Welke praktische basisprincipes zijn er te noemen als we het hebben over liturgie en kerkmuziek? Wat is visie, hoe kan je die vormen en hoe kan je er steun voor krijgen?

Deel 2 gaat over het reilen en zeilen van het muziekteam. En daarin komen praktische zaken als bladmuziek en licenties aan de orde maar ook het samenstellen van een muziekteam. Waar moet je op letten, wat werkt en wat juist niet. En tenslotte gaat deel 2 ook over het samenspelen en begeleiden, dat dus wat de muziekteams het bestaansrecht geeft.

Deel 3 is helemaal gewijd aan de rol van de zangleider. Waarom zou zo’n rol er moeten zijn, hoe kan hij of zij samenwerken met predikant en andere, welke vaardigheden en kennis moet de zangleider hebben. En tenslotte: wat is zangleiding eigenlijk voor, tijdens en na de eredienst.

Naar het vaderhart van God

De schrijvers lijken de meer gevestigde kerken tot de doelgroep van het boek te rekenen. Dat is ook logisch, want dat is ook de doelgroep van New Wine. In evangelische gemeenten kennen ze het verschijnsel muziekteams en zangleiders al veel langer.

Ik vind de schrijvers nuchter schrijven over het nut, mogelijkheden en moeilijkheden van muziekteams in de kerk. Ze gaan ervanuit dat muziek een belangrijke rol moet spelen in de kerk. Muziek brengt ons dichter bij het Woord en bij elkaar. Maar ook: “Samen zingen beweegt ons naar het vaderhart van God. Hij nodigt ons uit om niet alleen voor hem te zingen, maar hem ook daadwerkelijk te ontmoeten, om zijn aanwezigheid te ervaren. Muziek en samenzang zijn een krachtig voertuig voor de interactie tussen God en zijn gemeente.”

Wat is aanbidding

Volgens de schrijvers kan je geen isgelijkteken zetten tussen samenzang en aanbidding. En dat is wat ik wel kan onderschrijven. Samenzang kan inderdaad op allerlei manieren afleiden van aanbidding. Een citaat van blz. 26: “In de Bijbel is aanbidding altijd een reactie op God. Zie bijvoorbeeld Leviticus 9:24, Jesaja 6:5, Johannes 9’37-38 en Mattheus 28:17. Dat betekent dat onze aanbidding altijd begint bij God. God openbaart zichzelf, zijn liefde, zijn goedheid, zijn heiligheid, en de mens reageert met aanbidding. Aanbidding heeft te maken met wat we de meeste waarde toekennen in ons leven.”
Aanbidding heeft alles te maken met dienen. Wanneer wij delen in de zelfopofferende liefde binnen de Drie-eenheid gaan we die liefde uitdelen. “Wanneer we ons aan God geven, geeft God ons weer aan die ander, om die te dienen.”

Waarom is een zangleider nodig?

De schrijvers van het boek Muziekteams vinden het belangrijk dat de muziek en de inhoudelijke boodschap waar de predikant of voorganger verantwoordelijk voor is, op een goede manier op elkaar worden afgestemd. Een predikant kan vaak inhoudelijk juiste liederen uitzoeken maar mist vaak de muzikale tools om ook te kijken wat een lied ‘doet’ tijdens een eredienst. Muziek, ritme en toonsoort zijn ook belangrijk voor de juiste opbouw van een kerkdienst.
Een zangleider krijgt hiermee gelijk een geestelijke taak. Een verantwoordelijkheid die de predikant moet durven afstaan. De schrijvers noemen drie voordelen:

  1. Vakmanschap: een zangleider of goede muzikant kan de predikant adviseren bij de keuze van de liederen. Zij kijken niet alleen inhoudelijk maar ook muzikaal naar de liederen. “Zij kunnen adviseren welke liederen misschien beter passen of hoe de gewenste sfeer ondersteund kan worden met muziek.”
  2. Variatie en vrijheid: een zangleider kan de gemeente leiden bij bekende en onbekende liederen. Bij onbekende liederen zorgt hij voor zekerheid en een stevige basis zodat de gemeente mee kan komen. Bij bekende liederen kan een zangleider voor afwisseling zorgen. Een refrein extra zingen of bijzondere manieren van zingen ingelasten. Ook geeft een zangleider de vrijheid om van de liturgie af te wijken als dat beter zou passen bij de sfeer en boodschap van de preek. Gods Geest doet zijn werk immers ook tijdens de dienst, niet alleen bij de voorbereidingen.
  3. Vurigheid: een zangleider kan de gemeente actief betrekken bij de dienst door bijvoorbeeld wisselzang, dynamiek of meerstemmigheid te stimuleren. Een goede zangleider zorgt ervoor dat de gemeente en het muziekteam zich met elkaar verbonden voelen. Ze werken samen.

10 %

Het schijnt zo te zijn dat we van een gemiddelde kerkdienst zo’n 10 % onthouden. Daarom, zo zeggen de schrijvers, kunnen we er maar beter voor zorgen dat liederen, preek, gebed en Bijbelteksten dezelfde boodschap delen. Dan komt het belangrijkste in ieder geval goed over. Daarom moeten de predikant en de muzikanten goed overleggen en afstemmen.

Aanbidding met muziekteams vraagt wel wat

Als ik het boek zo lees dan dringt wel tot mij door dat het goed organiseren van muziekteams niet een gemakkelijke zaak is. Het vraagt van alle betrokkenen in ieder geval veel tijd en inzet. En volgens mij dus ook het besef dat de muziek in de kerk een bediening is. Het is meer dan muziek maken. Hoe klein een muziekteam dan ook is, het vraagt ook geestelijke volwassenheid.
Het mooiste van zo’n samenwerking tussen predikant en muziekteam is in mijn ogen dat de gemeente wordt meegenomen in de inhoud. Dat de boodschap tijdens een eredienst niet alleen tussen de oren komt maar ook centimeters afdaalt naar het hart. En door de boodschap in het hart te doorleven vindt het zijn weg vervolgens naar de voeten en de handen. Zoals het mooie lied ‘In ons hart geboren‘ van Sela ook zegt: maak mij uw handen, maar mij uw voeten.

Ik vind dit boek een aanrader omdat het inhoudelijk een nuchter en evenwichtig boek is. De visie van de schrijvers komt duidelijk naar voren en tegelijk spreken ze met respect over anderen. Het is een praktisch handboek voor muziekteams, dus als je werk wil maken van aanbidding met muziekteams in jouw gemeente is dit echt een boek dat je bij de hand wilt houden.

Nieuwsgierig naar dit boek? Het is te vinden als e-book bij bol.com maar ook als paperback. En uiteraard is het te verkrijgen bij Boekencentrum.

Lees ook het blog ‘Muziek in de gemeente is een bediening‘.

Vertel het een ander!

Eén reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *