Kritisch over de kerk

Holy Shit, mooie serie

holy shit

Lazarus, de kritisch nadenkende tak van de EO heeft een mooie serie gemaakt met de naam Holy Shit. Tenminste, ik vind het een mooie tocht die Marjon Moed daar maakt. Ze heeft haar achternaam mee, dat scheelt. Maar er is ook negatief geluid over de serie. Volgens mij lopen we weer op tegen wat ik noem: begrijpweigering.

Waar gaat Holy Shit over

Misschien is het goed om even kort te vertellen waar de serie Holy Shit over gaat. Het is een serie gemaakt door een vrouw van 33 jaar, christelijk opgevoed maar op gegeven moment kon ze het Bijbelse verhaal maar lastig geloven. Ze vraagt zich al jarenlang af of ze nog iets moet met het christelijke geloof. Als je de titels van de filmpjes die ze heeft gemaakt bekijkt, dan zie je dat er een systeem in haar zoektocht zit. Eerst zegt ze: is het eigenlijk erg dat ik niet meer geloof? Daarna: wanneer hoor je erbij? Om te vervolgen met: wat doen andere zoekers? Kun je als weldenkend mens nog in God geloven? Zijn er alternatieven voor het geloof? Om uit te komen bij: wat geloof ik nu eigenlijk?

Mooi dat ze de zoektocht is aangegaan. De tijd is er ook wel rijp voor denk ik. En haar oprechtheid in de vragen die ze stelt komt het op mij over dat haar zucht naar antwoorden boven het maken van mooie tv uitgaat.

Moedige zoektocht

Alle kritische denkers in (of buiten) de kerk krijgen veel shit over zich heen. Maar gelukkig zijn er ook mensen die positieve schrijven over de serie. Sander Ris bijvoorbeeld in het ND van 21 juni 2020. Hij heeft de serie bekeken en besproken met een groep jongvolwassenen in zijn gemeente. “De serie roept veel herkenning op. De jongeren zien hun eigen innerlijke gedachte- en gevoelswereld zichtbaar worden in Marjon. Zo gunnen ze haar ‘een geloof dat je op de een of andere manier gewoon krijgt’. Ik vermoed dat ze daarmee meer over zichzelf zeggen dan ze beseffen. Geloven is voor hen niet langer een constructie die je helder kunt uitleggen, overdragen en aannemen. God vinden of geloof krijgen is iets ‘wat je overkomt of niet’. En dit mysterie van ‘het overkomt je’ staat tegenover de behoefte van de kerk om de dingen helder en gestructureerd te houden.”
Gaaf hoe deze jongvolwassenen op zoek zijn naar echtheid. En mooi ook dat ze de zoektocht van Marjon herkennen als ‘moed’. Er is lef nodig om uit de bestaande constructies te stappen en uit te zoeken wat je er nu echt van vindt. Deze reactie van de jongvolwassenen is overigens bevestiging van de jeugdtrends die zijn geformuleerd in 2020.

Begrijpweigering

Ds. Ris noemt een tweet in zijn tijdlijn: Holy shit is als ‘pissen in de bron die je verlaten hebt’. Ik ben blij dat hij er tegenin gaat, want wat een bijzondere reactie op de kwetsbaarheid van een zoekende Marjon. Het klinkt misschien wel verwijtend of zelfs boos. Zoeken mag niet?

Reina Wiskerke noemt in het ND de serie ‘pappen en nathouden’. “Het is een vorm van pappen en nathouden, als je het mij vraagt. Geheiligd met op de klank af geciteerde woorden uit de Bijbel. En gelovigen – ook belichaamd door de EO – denken dat het goed is er oneindig veel ruimte voor te scheppen. Het kan mij verbazen: waarom is het zo moeilijk te benoemen waar wegen uiteengaan? Dat kunnen we inmiddels toch liefdevol, bescheiden en met begrip voor elkaars zoektocht doen? We zijn tenslotte allemaal mensen die de twijfel in de botten hebben. Wat erbij inschiet, is helderheid over waar het evangelie van Jezus Christus volgens de kerk voor staat. Dat lijkt mij voor alle partijen niet zo heilzaam.”

Een column mag scherp zijn, maar de zin ‘waarom is het zo moeilijk te benoemen waar wegen uiteengaan?’ triggert mij enorm. Kerkverlaters en twijfelaars proberen steeds hun gedachten over te brengen. Maar ze worden niet begrepen. Of ze krijgen net als ik vaak krijg het antwoord: ik zie dat anders. De boodschap daarvan is dit: jij ziet het anders, ik ook, maar mijn anders is meer waar en mag wel gehoord worden. “Geheiligd met op de klank af geciteerde woorden uit de Bijbel” klinkt in mijn ogen ook niet erg sympatiek.

En “Wat erbij inschiet, is helderheid over waar het evangelie van Jezus Christus volgens de kerk voor staat. Dat lijkt mij voor alle partijen niet zo heilzaam.” Of tewel, de EO krijgt het verwijt dat ze door ruimte te geven aan zoekers de helderheid op het spel zet. Dat heldere, dat is voor veel mensen dus niet zo helder meer. Ik noem dit begrijpweigering, want hier gaat het nu juist om.

Nee, de vraag is dus hoe we dat heldere zo kunnen vormgeven en uitleven dat ook jongvolwassenen en andere zelfstandige denkers weer kunnen aansluiten. Lees ook mijn blog over ‘Kan de kerk iets fout doen‘?

Vanuit de kerk blijven denken

Ik ben blij met het artikel van Sander Ris omdat hij als predikant opkomt voor de zoekers en twijfelaars. Want als niemand dat doet, moeten ze het alleen doen. En dan wordt een twijfelaar echt een kerkverlater.
Hij eindigt zijn artikel met de woorden: Waar Marleen Blootens eindigt met het mooie beeld van de ‘omarming van Christus zelf’, ben ik zelf op zoek naar het werk van de Heilige Geest, die tradities en geloofswoorden nieuw leven aan het inblazen is via de jongere generaties.”
Ik hoop dat hij de Geest echt vertrouwt en vrijheid geeft. Wie weet mogen de tradities en geloofswoorden dan gewoon weg.
Want ook deze ‘oplossing’ is een oplossing die gedacht wordt vanuit de kerk, van dat wat er is. Er zijn heel veel theologen of christelijke jongerenwerkers die uiteindelijk de kerkverlaters niet begrijpen omdat ze toch vanuit de kerk blijven denken.

Misschien vind je mijn andere blogs met de tag ‘kerkverlaters’ ook leuk om te lezen.

Hier kan je de laatste aflevering van Holy Shit bekijken.

Vertel het een ander!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *