hoogbegaafden in de kerk, kerk zit geloven soms in de weg

De kerk zit geloven soms in de weg

Gedachten over de kerk

Dit is een bewerking van mijn gedachtenspinsels rond ‘de kerk zit geloven in de weg’. Dat blog verscheen onder die titel eerst op www.chielvoerman.nl. Iedereen die mij een beetje kent en mijn blogs regelmatig leest, weet hoe het bij mij werkt: Een beetje scherp en nooit helemaal afgedacht. Constructieve reacties zijn welkom. Mensen die er niets van begrijpen mogen ook alleen de laatste twee regels lezen. Wat hebben hoogbegaafden in de kerk nodig

Op 29 september 2018 was ik op het symposium ‘Buitengewoon gelovig’ van Choochem. Ik had lang getwijfeld of ik er naartoe zou gaan. In mijn ogen werden hoogbegaafden in de kerk tijdens het vorige symposium weggezet als een apart ‘soort’. Wij hoogbegaafden. Daarvan was deze keer geen enkel spoor gelukkig.

Ik vond het bijzonder om te zien hoe mensen die elkaar niet kennen direct in gesprek raken over hele persoonlijke, gevoelige en pijnlijke dingen. De hoogbegaafdheid in het gezin of in je eigen genen schept duidelijk een band.

Hoogbegaafden in de kerk zijn bedreigend

Hoogbegaafde gelovigen stellen graag vragen. Niet omdat ze betweterig zijn maar omdat ze de wereld om hen heen graag begrijpen en mooier maken. Tijdens het symposium merkte ik ook bij mijn gesprekspartners dat ze tegen muren aanlopen: een kerk is een plek van veiligheid en van zekerheden.
Het stellen van vragen wordt niet zo op prijs gesteld. Ervaren kerkgangers geven wollige antwoorden vanuit oude zekerheden, paradigma’s of automatische religieuze reflexen.
Omdat hoogbegaafden in de kerk graag meedenken en ook de goede antwoorden willen geven, willen ze eerst duidelijk hebben waar de vraag precies over gaat. Ze stellen vragen waardoor kerkmensen zich aangevallen voelen. Naar hun idee zijn ze namelijk duidelijk geweest.

Snel denkende en analytische mensen herkennen ook snel de framing die bewust of onbewust wordt gebruikt. Bijvoorbeeld door een bijbelgedeelte in stukken te knippen zodat het de boodschap net wat beter ondersteund.

Hoogbegaafden zijn juist soepel

Als je hoogbegaafd bent krijg je snel het stempel dat je eigenwijs, arrogant en narrig bent. De meeste hoogbegaafde gelovigen stellen zich juist heel erg open voor mogelijkheden en waarheden. Volgens mij mag bij snelle denkers alles op de schop, als er maar iets logisch (en beters) voor terug komt.
Omdat hoogbegaafden snel analyseren en verbanden leggen zien ze oplossingen en problemen vanuit verschillende kanten. Die verschillende kanten zullen ze willen uitwerken vanuit het gevoel, ratio, ervaring en intuïtie. Dan kunnen ze pas een plan ondersteunen of afserveren.

Het narrige in gesprekken komt denk ik doordat gesprekspartners zich bedreigd voelen. Ze gaan reageren vanuit hun ‘kind’ (transactionele analyse) aff.) alsof ze zelf worden aangevallen. Terwijl de scherpte of kritiek niet gericht is op de persoon maar op de logica (of het gebrek daarvan) in het gesprek.

Op een zijspoor

Helaas, de kerk zit geloven in de weg bij veel van deze snelle denkers. Ze raken teleurgesteld en geven het gesprek op. Zo komen ze op een zijspoor terecht terwijl ze zoveel kansen in zich hebben voor de gemeenschap. Lees ook mijn blog over ‘Hoogbegaafden kunnen veel presteren‘.

Op een zijspoor komen is voor mensen die zich herkennen in hoogbegaafdheid een ramp. Het betekent een continue energielek. De plek waar je zou moeten mogen komen zoals je bent, is een onveilige plek geworden. En onveilige plekken, daar kan je beter niet komen.

Hoogbegaafden in de kerk willen een spade dieper

Hoogbegaafde mensen denken graag een spade dieper dan andere kerkbezoekers. Omdat ze vaak al zoveel gelezen (en onthouden) hebben komt de preek hen vaak al bekend voor. En omdat ze snel analyseren en verbanden leggen, wordt een preek snel oppervlakkig als die linken niet gelegd worden in de preek. Overigens, als die linken wél gelegd worden is er ook genoeg op aan te merken.

In de gesprekken tijdens het symposium merkte ik dat het fout lijkt te gaan als een dominee aan de hand van één Bijbeltekst een statement wil maken. Hoogbegaafden pakken graag de onderliggende lijn op die in de Bijbel te vinden is. En van daaruit is zo’n statement altijd aan te vechten, de ene gedachte moet je immers in de lijn van de andere leggen. Waarom zegt hij dit, is dan de vraag. De spreker wordt dan snel verdacht van een verborgen agenda: de predikant wil een standpunt voorleggen en heeft daar een bijbeltekst bij gezocht.

Dit levert teleurstelling en frustratie op. Iemand zei letterlijk: in de Bijbelkring vinden ze die antwoorden van vroeger prettig, terwijl ik er vreselijk ongeduldig van wordt.

Vind je hoogbegaafdheid een interessant onderwerp omdat het misschien wel over jou gaat? Of omdat je een ander wilt leren begrijpen? Ik schreef op mijn andere site een resencie van het boek Hoogbegaafde volwassenen, zet je gaven en talenten positief in. Je kan het hier lezen. Het blog opent in een nieuw blog zodat je eerst hier kan doorlezen.

Leg de focus op Jezus en persoonlijk geloof

De kerk zit het geloof in de weg. Daarvan geef ik de kerk niet de schuld. Het is de eigenheid van de hoogbegaafde die ervoor zorgt dat de kerk een struikelblok kan zijn. Maar het zou mooi zijn als er in de kerken hier aandacht voor zou zijn. Iemand die de preek niet begrijpt voelt zich ongelukkig. Dat geldt voor de hoogbegaafde net zo goed als voor de mensen die de preek verstandelijk niet kunnen volgen.

Wat ik tijdens het symposium merkte, is dat mensen die zich hoogbegaafd noemen amper over een plaatselijke kerk spreken. Ze voelen zich onderdeel van een grotere beweging, de werkelijkheid van God: Gods koninkrijk. 
Ik herken dat bij mijzelf ook. Ik kan een kerkgenootschap niet serieus nemen omdat er zoveel onrecht is geweest om die kerk voor elkaar te krijgen. En terugkijken, protocollen, gewoontes, liturgieën, …ik heb er weinig mee. En met alle stokpaardjes die bereden worden heb ik nog minder. De fusies en samenwerkingen tussen kerken op dit moment: het zal allemaal wel. Ik merk dat ik de kerk steeds vaker als een verdienmodel voor dominees ga zien. Laat de Geest waaien, dan hebben we geen last van kerkmuren.

Wat heeft een hoogbegaafde in de kerk nodig?

Wat heeft een hoogbegaafde nodig in de kerk? Ruimte, serieus genomen worden, ingezet worden op de talenten die er zijn. Problemen bij de bron aanpakken. Praat liever over twijfels dan over zekerheden. Maar ook zaken als ‘doen wat je zegt’ en goede organisatie horen bij het levensgeluk van een hoogbegaafde denk ik.

Wat ‘we’ het hardst nodig hebben zijn preken en verhalen van mensen die gaan over het leven met God. Vanuit een Bijbeltekst, een gewaagde denkstap, een eyeopener. Want dat doet een appel op ons geloof, op ons voelen, op onze menselijkheid. En daar verbinden we dan zelf weer de ervaringen en de theorieën aan. Daar zijn we goed in immers. We moeten uitgedaagd worden te verlangen naar de Vrucht van de Geest. Want die vrucht verzacht onze scherpte en zorgt dat onze talenten kunnen worden ingezet in Gods koninkrijk.

Voel jij je hoogbegaafd? Wat zou jou helpen om tot bloei te komen binnen jouw geloofsgemeenschap?

Vertel het een ander!
Chiel

Vader, echtgenoot, christen, blogger, tekstschrijver, freelance leerlingbegeleider, enzovoort.