Jongeren in de kerk

Waarom zou ik daar willen zijn?

jongeren verbinden aan de kerk

De kerk, waarom zou ik daar willen zijn? Dat zei een jongere onlangs tegen zijn moeder. En de moeder zei het tegen mij. Zo’n uitspraak doet pijn. Kunnen we jongeren verbinden aan de kerk? Moeten we dat nog wel willen? Dit blog over jongeren in de kerk met de jongereniconen als uitgangspunt.

Jongereniconen 2019

Marketingtribune heeft allerlei trends voor jongeren op een rijtje gezet. Ze noemen dit de Jongereniconen 2019. Deze trends komen (natuurlijk) overeen met de trends uit de jongerengtrends waar ik al eerder een blog over schreef. Maar de blik van Marketingtribune is breder. Ik haal er wat kreten uit die voor mij passen in de lijn van de blogs die ik hier schrijf over geloof en jongeren.

Identiteit en verleden

De identiteit en het verleden spelen een grote rol in 2019. Waar we als land af willen van de VOC-mentaliteit en we in grote haast ook straten naar vrouwen proberen te vernoemen, zijn we in de kerk ook bezig met het zuiveren van ons verleden. Of het nu gaat over misbruik in de RK of om te grote ego’s binnen de gereformeerde kerken. In de gemeente waar ik nu naar toe ga is de ‘fusie’ tussen de NGK en de GKV wel een groot ding. Het verleden wordt negatief gelabeld en alle pijn die mensen is aangedaan moet worden rechtgezet, vergeven en het liefst ook vergeten. Tegelijk willen we rechtdoen aan de identiteit en cultuur van de twee kerkgenootschappen. Als reactie daarop is er een vage nieuwe identiteit geschreven waar ongeveer alle kerken en gemeenten binnen passen. Grote woorden worden gebruikt: verlangen naar een nieuwe gemeente. We zijn op zoek naar een nieuwe identiteit.

Wie is wij

De vraag ‘wie is wij’ en ‘hoe kan ik daar ik zijn’ is een belangrijke vraag voor jongeren. Ook binnen de kerken speelt dit een rol. Hoe kan ik gemeenschap zoeken met een ander. Vanuit mijzelf, vanuit onszelf op zoek naar een nieuwe wij.
Voor ouderen is het fusieproces tussen kerken een nieuwe vorm en dus helemaal 2019. Maar voor jongeren is het terug naar vroeger, naar een tijd die ze niet hebben meegemaakt. Niet vooruit, maar achteruit. Niet meer relatie, maar meer organisatie.
Terwijl ze ook weten: straks als de fusie achter de rug is zakt alles weer terug naar het oude en zullen we weinig merken van alle inspanningen van nu. Want twee kerken die zo op elkaar lijken laten samengaan levert meer van hetzelfde op. Er is geen sprake van het verbrokkelen van oude systemen maar van het herstellen van een groter systeem.

Verhalen vertellen weer cool

In 2019 wordt het vertellen en delen van verhalen weer cool. Dat is een uitgelezen kans voor christelijke gemeentes. Tijdens erediensten moeten we dus weer de echte verhalen gaan vertellen. Een getuigenis met echte emoties doet het momenteel beter dan een strakke exegese van een Bijbelvers met behulp van experts uit het verleden. Maar let wel op die twee eigenschappen die in het artikel genoemd worden:

  • Kom snel tot de kern
  • Schakel het publiek in bij het doorvertellen van je verhaal.

Dat eerste punt klinkt logisch maar is een hele uitdaging omdat preken traditioneel 20 minuten moeten duren. Zet een spannende triggerende teaser online en komt tijdens de dienst direct tot je punt. Probeer niet de interactie te zoeken middels suggestieve vragen. Stel gewone vragen en als je die niet hebt deel je je passie.

Betekenis

Over generatie Z (1995-2010) wordt gezegd door Aljan Boer: ‘Een bewuste en eigengereide generatie die graag het roer overneemt wanneer ze zich niet begrepen of vertegenwoordigd voelen’. Een tikkie ongeduldig misschien ook wel. Kijk maar naar de klimaatmarsen waar de jongeren vooroplopen. Ietwat gedefragmenteerd, want de favoriete vakantiebestemmingen van jongeren liggen nu niet bepaald op loopafstand.

Maar jongeren vinden betekenis belangrijker dan een groot salaris. Dus ook in de kerk moet die betekenis voor jongeren te vinden zijn. En dat is lastig. En voor sommigen is die betekenis er gewoon niet meer. Jongeren missen niets als ze niet naar de kerk gaan, dat schreef ik in een eerder blog. En de zoon in de inleiding van dit blog vind ook geen betekenis in de kerkdiensten. Zodra we als volwassenen betekenis kunnen verbinden aan de kerkdiensten kunnen we dat gevoel ook overbrengen aan jongeren. Lees in dit verband ook mijn blog over ‘Zingen in de kerk, geloof of traditie’.

New speak vervangt gezond discours

In de media en in de politiek wordt, volgens het artikel, tegelijk verzachtender en verhardend gesproken. De terrorist noemen we een ‘verwarde man’ terwijl de hem wel harder veroordelen. Ook binnen de kerk kan je op verschillende onderdelen deze ‘new speak’ ontdekken. Denk aan de gesprekken over homoseksualiteit maar ook aan het samengaan van de verschillende kerken. Aan de buitenkant maken we de afstand kleiner. Maar hierdoor wordt de inhoudelijke kloof groter. En dat brengt met zich mee dat mensen in de luwte verdwijnen. Want precies zeggen wat je vindt, dat wordt niet geaccepteerd.

Om te ontvluchten ontstaan er kleine actiegroepen die hun stem laten horen. Denk aan Nashville. Op het thema vluchtelingen zien we dit ook. Er zijn voor en tegenstanders van het opnemen van vluchtelingen in onze gemeenschap. Als we hen een ‘tijdelijke verblijfsstatus’ geven blijven we beschaafd tussen uitzetten en toelaten in. Echte keuzes worden er dan niet gemaakt en problemen blijven bestaan.

Ook binnen de kerken hebben we van deze escaperuimtes: Opwekking, New Wine, Jeugdkerken, etc. Mooie ontwikkelingen, maar het zet geen zoden aan de dijk.

Hang naar folklore een kans

In de mode is er in 2019 een hang naar folklore. “Een connectie met het verleden en houvast voor de toekomst. Het vertelt ons wie we zijn en waar we thuishoren. Een gevoel van verbondenheid, waar we nu zo’n behoefte aan hebben”, zou Lidewij Edelkoort gezegd hebben. En inderdaad, de 90s worden nagebootst in de kleding van vandaag.
Misschien ligt hier een kans om met het gevoel kerkfolklore weer in ere te herstellen. Tradities of bepaalde liederen. Daar is lef voor nodig. Want de ouderen vinden het ondertussen zo hopeloos ouderwets.

Muziek

Als je naar het jeugdjournaal kijkt dan merk je dat muziek en gebeurtenissen in het leven van artiesten gebracht wordt als nieuws. En wat opvalt is dat de artiesten inderdaad doordacht kwetsbaar en persoonlijk zijn, zoals ook in het artikel van Marketingtribune te lezen is. “De consument wil zich immers inleven in de artiest waar hij/zij nar luistert”. Heel bewust dus vanwege de verkoop.

In de kerkmuziek merken we ook dat de muziek steeds persoonlijker wordt. Kwetsbaarder, persoonlijker. Liederen als ‘The Oceans‘ is niet voor niets een topper onder christelijke jongeren. Terwijl ouderen zeggen: nou, nou, daar zeg je nogal wat: Wherever You would call me. Take me deeper than my feet could ever wander. And my faith will be made stronger. In the presence of my Saviour. En tegelijk zijn we er jaloers op: wat een vertrouwen, wat een overgave!

Deze trend maakt dat de muziek binnen de kerken als onpersoonlijk en op afstand ervaren wordt. Liedboekliederen zijn vaak mooie gedichten. Maar als je ze met elkaar zingt, dan slaan ze vaak nergens op. De zoon in de inleiding van dit blog herkent zich niet in de muziek die gespeeld wordt in de diensten. En dit is iets positiefs: hij zoekt verbinding, hij begrijpt waar het om gaat in een kerkdienst.

De jongeren verbinden aan de kerk?

Als jongeren op een bepaald moment de betekenis en waarde niet kunnen vinden in hun huidige kerk, dan doet dat pijn. Maar waarschijnlijk kunnen we dan het beste sorry zeggen en hen Gods zegen meegeven naar de plek waar ze het wel kunnen vinden. Jongeren verbinden aan de kerk gaat denk ik het beste met dit in je achterhoofd:

  • Zie de jongeren niet als een doelgroep, maar erken dat we met elkaar in hetzelfde schuitje zitten, hetzelfde zoeken en willen.
  • Praat niet over jongeren maar met jongeren.
  • Zie jongeren niet als een probleem, maar zie eventuele problemen met jongeren als een symptoom van gemeente zijn.
  • Wees eerlijk en transparant, dat geeft erkenning, waardering en dus ook verbinding.
  • Verleen je de identiteit aan Jezus en niet aan het naambordje aan de kerkmuur.
  • Blijf tijdens preken en Bijbelstudie dicht bij de Bijbeltekst en bij je eigen hart: wat wil God ons zeggen, hoe kan ik hier iets mee.
  • Zing liederen die we met ons hart kunnen zingen: aanbidding, lofprijs in rechtstreekse taal.
  • Spreek en handel niet vanuit angst, liever vanuit een overmoedig vertrouwen.
  • Wees beschikbaar; als jongeren op zoek zijn moeten ze ergens kunnen vinden.
  • Geef ruimte aan ideeën waarmee jongeren (en ouderen) de status quo kunnen ontvluchten en ze betekenis en verbinding kunnen vinden.
  • Doe iets aan de negatieve krachten in de kerkgemeenschap..
  • Stel je zelf ook eens de vraag: zit ik niet ook te wachten tot de preek voorbij is?
  • Lees nog even mijn blog over de jeugdtrends.

Mijn schrikbeeld

De opmerking ‘waarom zou ik daar willen zijn’ bracht bij mij een schrikbeeld naar boven. Het beeld van een nieuwe generatie zoekende, dolende zielen langs de rand van de kerkgemeenschappen. Herken jij die vraag: waarom zou ik er willen zijn? Ik zeker wel.

Als je open staat voor kritische gedachten over de kerk zou je deze blogs kunnen lezen:

Vertel het een ander!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *