Kritisch over de kerk

Kan de kerk iets fout doen?

kan de kerk iets fout doen

Twee dingen zorgden ervoor dat ik dit blog ging schrijven. Het eerste is het artikel ‘Groeikerken staan niet op de juiste plek’ in het ND van 30 november. Het tweede is een gesprek over ‘preken in de kerk’. Op een gegeven moment stelde ik de vraag: zou het kunnen dat de kerk iets fout doet? Stel dat de geijkte antwoorden er naast zitten? In mijn beleving is de parallel tussen deze twee het vastzitten in eigen overtuiging en traditie zodat de groei van individuele gelovigen niet bijgebeend kan worden.

Groeikerken staan op de verkeerde plek

Groeikerken doen het vooral goed in de plaatsen waar al veel andere kerken zijn. Dit betekent dat er veel christenen naar die kerken worden getrokken. Daarom worden ze ook wel stofzuigerkerken genoemd. “Mozaïek en vergelijkbare bewegingen doen precies wat Paulus niet wilde”, zo staat in het artikel. Hiermee verwijst de schrijver naar Romeinen 15 waar staat dat Paulus het als zijn missie zag om de niet-joden te bereiken met het evangelie. Hij wilde niet bouwen op het fundament van een ander.
Dat Paulus dit niet wilde zegt niet veel over wat een ander wel of niet wilde. Zijn missie was het bereiken van ongelovigen. Andere apostelen hadden andere doelgroepen.

Ik vind het een beetje flauw om de groeikerken in dit frame te plaatsen. Hiermee stapt de schrijver namelijk over het probleem heen dat achter deze nieuwe gemeentes ligt: christenen worden niet voldoende gevoed in de traditionele kerken.

Niet ons eigen belang dienen

De schrijver stelt dat Romeinen 15 ons oproept om niet ons eigen belang te dienen. Maar om het goede voor de ander voor ogen te houden. De kerk zou ‘dus’ een plek zijn waar we moeten leren om rekening met elkaar te houden. In een eerder blog schreef ik al dat er volgens mij in de kerk een soort aangeleerde martelaarschap is ontstaan. Op de een of andere manier vinden we het logisch dat het lastig is om het goed met elkaar te hebben. In het artikel staat dit: ‘Het is gemakkelijk en verleidelijk om een kerk te beginnen waar gelijkgezinden elkaar vinden, en waar ze hun eigen stijl van geloven en vieren kunnen maximaliseren, maar als ik Paulus goed begrijp, is dat niet het soort kerk dat Paulus voor ogen stond.’

Volgens mij is dit ook het framen van de groeikerken. Want volgens mij

  • ontstaan de nieuwe kerken niet vanuit een wens tot een gemakkelijk leven;
  • is het niet gemakkelijk om een nieuwe kerk te starten, het vraagt heel veel offers;
  • lees ik hier een klein verwijt in: jullie gaan lekker je eigen ding doen waar je je lekker bij voelt, wij blijven achter;
  • hebben kerken andere zaken op orde te brengen als ze zouden moeten leven zoals Paulus het deed. Lees maar eens het blog over het boek ‘Zo zijn onze manieren‘.

Aantijging of verwijt

Groeikerken bouwen op het fundament van een ander. Dat moet je niet als verwijt gebruiken. Dat mag je gerust als een aantijging zien richting de bestaande kerken.. Juist tussen al die bestaande kerken ontstaan nieuwe gemeenten. Natuurlijk is dat erg! Dat mensen plekken zoeken waar ze in hun geloof gesterkt worden kan je alleen maar aanmoedigen lijkt mij. Misschien is het erge vooral dat de kerken te vast zitten in hun traditie en overtuiging zodat ze niet kunnen meegroeien met de groei die individuele gelovigen wel doormaken.

Best pijnlijk

Omdat ik zelf veel over muziek in de kerk nadenk is het laatste stuk van het artikel in het ND ook wel interessant. “De evangelische lied – en muziekcultuur is een waardevolle aanvulling op traditionele liturgieën, maar het heeft inderdaad iets postmoderns en consumptiefs (…) Deze vluchtigheid die zo kenmerkend is voor het moderne leven wil ik in de kerk niet zomaar overnemen. (…) Laat de kerk vooral een oefenschool in de liefde blijven waar we onszelf leren relativeren. Laat er plek mogen blijven voor verstilling, inkeer en ernst, ook al staat dat haaks op onze postmoderne comsumptiecultuur’.

Dit roept bij mij vragen op.

  1. Waar zit precies het waardevolle van de aanvulling door de evangelische muziek- en liedcultuur? Waarom vind je het waardevol als het tegelijk postmodern en consumptief is? Dit is een judotechniek: even meegaan met de tegenstander/gesprekspartner om hem vervolgens onderuit te halen. Er zijn denk ik twee alternatieven voor deze zin: inderdaad, de traditionele liturgie zou meer eigenschappen van de evangelische cultuur moeten overnemen. Of: de evangelische cultuur vind ik verwerpelijk.
  2. Het moderne leven (ik neem aan dat dat de cultuur van vandaag is) is niet vluchtig. Er zijn juist allemaal bewegingen richting introspectie, duurzaam en bewust leven. Dit is een zinnetje die we jaren 90 hebben geadopteerd. De cultuur van vandaag heeft grote kansen voor het evangelie.
  3. Laat de kerk een oefenschool in de liefde blijven waar we ons leren relativeren. Is het niet beter dat we onszelf in de kerk leren kennen als waardevolle, geheiligde kinderen van God? Dat is Bijbelser dan dat we onszelf leren relativeren. Ziet de schrijver ons als geheiligde kinderen van God of als zondaars?
  4. Laat er plek mogen blijven voor verstilling, inkeer en ernst, ook al staat dat haaks op onze postmoderne consumptiecultuur. Misschien is de muziekkeuze en de manier van praten niet de jouwe, maar er is in dit soort evangelische groeikerken voldoende ruimte voor verstilling, inkeer en ernst. Juist in dit soort kerkdiensten is er plek voor introspectie en voor verstilling en inkeer. De bezoekers missen dat juist in de traditionele kerkdiensten. Weet je wat we tijdens praiseavonden elke keer weer hoorden? Dit: zo fijn om stil te worden voor en met God.
  5. Het woord consumptief vind ik ook wel een spannende in deze context. Want juist de bezoekers van deze groeikerken gaan daarnaar toe omdat ze niet langer consumptief in de kerk willen zitten maar volledig geactiveerd willen worden in de samenkomsten.

Kan de kerk iets fout doen

Als je een groeikerk ziet als een stofzuiger die kerkleden naar zich toetrekt, doe je de bezoekers van die kerken geen recht. Het zijn namelijk geen hersenloze schepsels die weerloos getrokken worden.
Het zijn mensen die heel bewust de keuze maken om naar een andere kerk te gaan. Sommigen nemen een definitieve stap. Anderen gaan kerkshoppen. Juist omdat ze nadenken en zichzelf serieus nemen. Omdat ze niet gevoed worden in de kerk waar ze heen gingen. Omdat ze door het lezen van boeken of het bezoeken van conferenties een andere manier van geloven hebben leren kennen. Lees ook eens het blog ‘Holy shit, wat een begrijpweigeraars’.

Kan de kerk iets fout doen? Ik merk dat ik het een beetje zat wordt dat kerken zeggen dat verschillen mogen bestaan. Maar naar het ene verschil wordt beter geluisterd dan naar het andere. Uiteindelijk komt elke discussie uit op het vaste vertrouwde aangeleerde frame. Ik denk dat we God geen recht doen als we een kritisch gesprek over de preek weer eindigen met de zin ‘al was het maar voor één persoon!’ of ‘Soms zit het niet in een preek, maar misschien wel in een lied’. Dat soort onzin hoor ik al mijn leven lang. God is groter dan dat.
Ik wil niet per se fouten aanwijzen van een kerk. Maar ik wil graag ruimte voor het idee dat God ook aan mensen binnen de kerk wel eens een afwijkend idee te binnen kan brengen. Zou het mogelijk kunnen zijn dat dat afwijkende wel eens beter in Gods bedoeling past, dan het vertrouwde idee?

Wat is het gemis

De bezoekers van de groeikerken zijn mensen die op zoek zijn naar onderhoud of renovatie. Ze willen volgens mij echt geloof ontmoeten vanaf het podium zodat ze zelf ook weer gesterkt buiten op een bierkrat kunnen gaan staan om mensen te bereiken. En dat willen ze dan liefst iedere week, niet alleen soms. Voor veel mensen is het geloof meer dan alleen kennis. Ze willen met hun hart geloven. En dan zijn muziek, taal en theologie snel een struikelblok. Daarover kan je in allerlei andere blogs lezen op mijn website. Maar veel mensen missen in de traditionele kerken het besef dat God echt de koning van de aarde is. Ze missen de aandacht voor de heilige Geest, en dus missen ze een ‘deel van God’ binnen kerkdiensten.

Vertel het een ander!
One thought on “Kan de kerk iets fout doen?
  1. Dank voor het plaatsen van deze verwoorde gedachte…Voortschrijdend inzicht…wandelend zoeken naar de realisatie van de innerlijke verkregen ingeving.
    Het is goed om ons transparant op te stellen. Voortrekkers worden vooraf gevormd door het leven en bij aanvaarden van het aanbod, onderscheiden zij zich bij elke opdracht die zij aangaan.
    Wat je beschrijft, kom ik in veel gelederen tegen…Ik ben een wandelaar in geestelijk opzicht, lerende opstelling naar de Meester, omdat het leven bewegend is en het einddoel verder is…
    In de jaren negentig kreeg ik een ingevende gedachte “Van huis tot huis”…en ook in die gelederen kunnen excessen komen, maar uit ondervinding wijs geworden, blijven een aantal zaken terugkomen die ik bij veel grotere groepen in de regel mis. In de huizen is het kleinschalig, veel persoonlijker, veel meer binding met hen die elkaar daar regelmatig zien. Het is veelal ook interaktief met alle betrokkenen inclusief kinderen. Geen hiëarchie, maar groeien in talenten. Ook waakzaam blijven. Wanneer men Jezus/Yeshua belijdt, Zijn raad aanneemt geschreven in Joh 14:26 en Zijn geboden wil leren, hebben wij het fundament. Hij riep ons op dicipelen te maken zodat die op hun beurt dat concept over zouden gaan nemen. In het huisgebeuren kan dat concept makkelijker tot stand komen vanwege minder tussenpersonen en de daarbij over het algemeen bijbehorende paraplu. Het is ook confronterend en vanuit dezelfde ondervinding weet ik dat er mensen zijn, die daarom liever meer anoniem optrekken willen. Aangezien we in de wijngaard groeien en werken mogen, zijn niet alle kinderen van de Vader op één plek gesteld. Ik vraag vaak in een gesprek hoe iemands weg is en waarom men ergens is. Men is vrij om dat te vertellen of niet. Zegen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *