Mogen we niet oordelen?

Het lijkt erop dat in de Bijbeltekst Mattheus 7:5 staat dat we niet mogen oordelen. Als de opdracht van Jezus is om elkaar lief te hebben, dan past daar niet bij dat we niet elkaar de vouwen uit de broek rijden. Maar mogen we niet oordelen? Mogen we geen kritiek op elkaar hebben?

Invulling van de wet

Mattheus 7 is een onderdeel van de Bergrede, zoals wij hem zijn gaan noemen. Het lijkt erop dat Jezus een lange preek hield terwijl Hij op een berg was. Er waren veel mensen bij Hem en bij de start van deze rede lijkt te staan dat Hij tegen de leerlingen sprak. Volgens mij legt Jezus hier uit hoe we de tien geboden mogen opvatten.

Verzamel geen schatten op aarde, Maak je geen zorgen, en als je vast doe dat niet zoals de huichelaars dat doen. Wijze lessen die voorafgaan aan de zin ‘Oordeelt niet, opdat je niet geoordeeld wordt’. Geef wat heilig is niet aan de zwijnen, vraag en u zult ontvangen, zijn de aanbevelingen die erop volgen.

Oordeelt rechtvaardig

Zo staan de verzen in Het Boek: ‘Spreek geen oordeel uit, dan zal er over u ook geen oordeel uitgesproken worden. Want God zal u op dezelfde manier beoordelen als waarop u anderen beoordeelt. Waarom maakt u zich druk over een splinter in het oog van uw broeder, terwijl u niet eens merkt dat in uw eigen oog een balk zit? Hoe kunt u dan zeggen: “Kom, ik zal die splinter even uit uw oog halen”? Met die balk in uw eigen oog ziet u immers niets? Hoe kunt u dan uw broeder helpen? Huichelaar! Zorg eerst dat die balk uit uw eigen oog weg is. Dan ziet u tenminste wat u doet, als u die splinter uit het oog van uw broeder haalt’.

Zit hier niet juist de les in om eerlijk te oordelen? Zorg eerst dat je recht staat voor God en de ander, dan kan je een rechtvaardig oordeel uitspreken. Volgens mij staat hier niet een verbod om te oordelen. Maar een gebod om eerst naar jezelf te kijken zodat je vervolgens rechtvaardig kan oordelen.

Onderscheiden van Geesten

In de Bijbel lezen we de opdracht om te oordelen wat goed en fout is. Juist doordat we Gods Geest in ons hebben kunnen we ook een rechtvaardig oordeel uitspreken. Een van de gaven van de Geest is het ‘onderscheiden van de geesten’. In de brieven van Paulus roept hij ook vaak op om te oordelen wat juist is. (Rom 16:17,18) Jezus roept op om niet naar de rechter te gaan, maar om onderling te oordelen.

In 1 Kor 5:12 zegt Paulus dat we niet hoeven te oordelen over de mensen die buiten de gemeente staan. Maar dat ze elkaar onderling beoordelen, daar gaat hij vanuit. Alles met de mantel der liefde bedekken is niet de bedoeling. We weten immers wat rechtvaardig en onrechtvaardig is?

Jezus is niet gekomen om te oordelen

Jezus is niet gekomen om te oordelen, staat in de Bijbel. Hij is gekomen om te redden. Maar is dat een reden om niet kritisch te zijn op elkaar? Dat lijkt mij niet. Als er iemand kritisch was op het gedrag van een ander, dan was dat Jezus wel. Sinterklaas is ook niet gekomen om te oordelen, maar stoute kinderen gaan wel in de zak.

God zal jou op dezelfde manier oordelen als u anderen oordeelt. Dat is dezelfde logica die ook te lezen is in het Onze Vader: ‘Vergeef ons onze schulden zoals wij vergeven die ons iets schuldig zijn’. Als jij niet vergeeft, zal God jou ook niet vergeven. Als jij het verzuimt rechtvaardig te oordelen over een ander, zou het ook wel eens op jouw rekening kunnen komen. Als jij onrechtvaardig oordeelt over een ander, heb je ook je eigen oordeel al gesteld.

Juist omdat Jezus niet met het doel om te oordelen naar de aarde is gekomen, moeten we er met elkaar voor zorgen dat Hij het ook niet hoeft te doen. Straks, als de hemel op aarde komt. Maar, wat fijn om te weten dat Jezus weet dat dit nu net één van onze zwakheden is. Eva en Adam vonden het knap lastig om de geesten te onderscheiden. Daarom staat er in Romeinen 8 ook dat de Jezus voor ons zal pleiten bij het oordeel. En er staat genoeg in de Bijbel om daar met vertrouwen op te wachten.
We zijn zeker weten schuldig, daar draait het allemaal om immers? Maar God is zo groot om ons te vergeven, dat is wat anders dan niet veroordelen.

Mogen we niet oordelen?

Binnen de kerk mogen we elkaar volgens mij liefdevol vertellen hoe we er over denken. Ook Bijbelse waarheden kunnen we op verschillende manieren interpreteren. Zolang je zelf open blijft staan voor de ander en het eventueel ook mogelijk kan zijn dat jij het verkeerd ziet, of dat er meerdere manieren zijn om iets te bereiken is er niets aan de hand denk ik.
Sommige mensen voelen zich veroordeeld als een ander stevige feedback geeft. Hoe liefdevol deze mensen ook benaderd worden, het voelt altijd als negatieve kritiek. Maar helaas, dat hoeft dan niet te liggen aan degene die de opbouwende kritiek leveren, maar aan degene die ze ontvangt.
Kritiek vanuit weerstand, dat is weer een heel andere onderwerp. Daar gaat de tekst in Mattheus helemaal niet over. Al wordt ie daar wel eens voor gebruikt. Achter kritiek schuilt een verlangen. Daar gaat het blog ‘Kijk naar je eigen’ over.

Vertel het een ander!