Zijn we op zoek naar de perfecte kerk?

Ik ben blij met de aandacht die er de laatste tijd is voor de zogenaamde kerkverlaters. Mensen die de kerk achter zich gelaten hebben. Juist omdat ze God zo missen in de kerk of omdat ze niet meer in het keurslijf passen. Maar ik ben minder blij met de berichten die zeggen dat we ons geestelijk voor de gek houden door te streven naar een perfecte kerk en dito kerkdiensten. Ik word er eerlijk gezegd erg verdrietig van. In dit blog lees je waarom ik mij druk maak over kerkdiensten.

Ik wil geen perfecte kerk

Ja, je leest het goed. Ik schrijf ‘we’ in de zinnen hierboven. Omdat ik mij verbonden voel met de kerkverlaters. Zelf ben ik al heel bewust uit drie kerken gestapt. Tegen mij zeggen mensen ook wel eens dat het lijkt alsof ik naar de perfecte kerkdienst zoek. En zo’n opmerking bezeert mij op verschillende manieren:

  • Het bezeert mij omdat ik helemaal niet op zoek ben naar een kerkdienst waarin precies gebeurt wat ik wil. Of wat ik fijn vind. Dat zou egocentrisch zijn.
  • Het maakt mij verdrietig en machteloos als mensen dit zeggen met deze ondertoon: doe niet zo moeilijk, zo is de kerk nu eenmaal.
  • Ik word boos en onmachtig als mensen deze zin gebruiken om aan te geven dat ze vreselijk hun best doen voor kerkdiensten en dat ze mij (en al die anderen) maar ondankbaar vinden. Zij leggen het probleem dan weer bij mij. Terwijl ik juist met hen naar een oplossing wil zoeken.
  • Je kan mensen manipuleren, daar heb ik ook de nodige trucs wel voor geleerd. Maar het is ook Bijbels om mensen in aanbidding en lofprijs voor te gaan. Dat is dan niet je geestelijk voor de gek houden, maar dat is gewoon het zoeken en vinden van God. Zoals Mirjam het volk voorging in de lofprijs, zo mogen we dat ook doen. Niet manipulerend,… maar waarom moet het gelijk weer zo zwart-wit.
  • Ik word verdrietig en machteloos als mensen zo weinig van God verwachten. Ik weet namelijk ook wel dat we een kerk vol zondaren hebben. Maar soms vraag ik mij af of die anderen dan wel weten dat dit geheiligde zondaren zijn, die met Gods Geest ongelooflijk veel voor elkaar kunnen boksen. En op zo’n moment, heb ik de neiging om op te geven. Als zoiets basaals nog niet echt leeft voor mensen (voorgangers!), dan kunnen we net zo goed stoppen.

Soms is het saai en voorspelbaar

Soms vang je een glimpje van de hemel op, soms is het saai en voorspelbaar. Toch is dit hoe de gemeente van Christus vaak is. Ze is niet altijd even sprankelend, maar volhardt in haar wekelijkse samenkomst en oefent zich in ontvankelijkheid, niet in perfectie. Zo lees je een klein stukje van een brief die je hier helemaal kunt lezen in het ND van 15 oktober 2019. Een brief van een dominee die reageert op een artikel 11/10/19) van Gerard ter Horst over hoe hij de kerk momenteel ervaart. Jammer, zo’n antwoord. We komen er geen stuk verder mee. Want als je naar kerkdiensten kijkt vanuit het standpunt ‘we doen ons best, zo is het nu eenmaal’, dan ga je de moeite van anderen met kerkdiensten nooit begrijpen.
Zo’n dooddoener staat ook onderin de oer fatsoenlijke briefwisseling tussen de twee theologen in het ND. In de laatste brief wordt de ‘zoeker’ sterkte gewenst en concludeert de ander dat ze het prima naar haar zin heeft in haar kerk. Dat is fijn en fatsoenlijk, maar uiteindelijk schieten we er niets mee op. Behalve dan dat we steeds liberaler worden: je hebt mensen die de kerk fijn vinden en mensen die de kerk niet fijn vinden, en dat is oké.

Kwetsbaarheid wordt afgestraft

Het is de bedoeling dat je in de kerk blijft. En dat je het fijn vindt. Dat is de norm. Helaas hebben veel kerkverlaters en hoopvolle kerkblijvers gemerkt dat ze elders meer voldoening vinden. Of ze hebben in boeken of lezingen een andere God ontdekt. In hun dagelijks leven zijn ze op een andere manier met geloof en God bezig dan in de kerk gangbaar is.
Ze missen God in de kerkdiensten. En voordat je dat durft te zeggen (want wie ben jij dat je een ander mag beoordelen en hoe vaak ga je zelf niet de fout in) heb je eerst al je moed bij elkaar verzameld en je longen volgeademd met lucht. En vervolgens komt die teleurstelling en de pijn. Je stelt jezelf kwetsbaar op en de ander weet je dan ook direct goed te raken. In de bovenstaande brief staat ook dit citaat: Zijn grootste punt is dat hij zo weinig van God ervaart. Hij verwacht van God dat Hij daar is als Ter Horst er helemaal klaar voor zit op zondagochtend, en dat de dominee er is om die connectie tot stand te brengen door ‘ruimte creëren’ en ‘geestelijk verfijnde leiding’.

Zo’n antwoord ervaar ik als cynisch. Daarmee sla je de deur dicht voor de rest van het gesprek. Ik hoor dit soort opmerkingen ook wel eens. Of deze: zo, dus jij weet wat goed is voor de kerk? Als ik dit antwoord gekregen had (en zo voelt het wel een beetje) dan zou ik erg verdrietig worden. Ik meen het namelijk bloedserieus.

Ik vind het vervelend als mensen tegen mij zeggen dat ik te hoge verwachtingen heb van een kerkdienst of dat ik zoek naar de perfecte kerk. Probeer het anders te zien, is het advies van de dominee van hierboven. Zie een kerkdienst als een dagelijkse levensbehoefte: niet iedere maaltijd hoeft een culinair hoogstandje te zijn. Zou het kunnen dat veel mensen juist te weinig verwachtingen van een kerkdienst hebben? Lees eens het blog ‘Zou de kerk iets fout kunnen doen’.

Staan kerkverlaters anders in het leven?

Ik heb het idee dat kerkverlaters en hoopvolle blijvers juist de mensen zijn die God heel bewust en gericht willen zoeken. Ze hebben ontdekt wat hun identiteit in Christus is. En ze willen steeds meer leren en bemoedigd worden in de moeilijkheden die ze tegenkomen. Omdat ze weten dat ze het van God kunnen verwachten. Daar willen ze over zingen. Daarom willen ze God aanbidden.
Staan deze mensen anders in het leven? Misschien hebben ze een meer zelfstandige levensstijl dan andere mensen, dat zou zomaar kunnen. Misschien trekken ze op ieder levensgebied meer hun eigen plan.
In het blog De Passie van de Geest heb ik geschreven over leven vanuit ZIJN en DOEN. Ik vermoed dat dit hier iets mee te maken heeft.

Waarom maak ik mij druk over kerkdiensten?

Ik zoek geen perfecte kerk. Het zijn momenteel de mensen van de kerk die mij ‘vasthouden’ in de kerk waar ik nu naar toe ga. Ik zoek wel meer aansluitende kerkdiensten. Heel simpel, omdat ik ze nodig heb. Misschien herken jij dit rijtje:

  • Ik moet mij regelmatig kunnen optrekken aan het geloof van een ander.
  • Ik moet regelmatig horen dat God van mij houdt.
  • Ik heb het nodig om ‘gedwongen’ te worden om Hem te aanbidden met anderen.
  • Ik heb de woorden van liederen nodig om mij te verwoorden richting God.
  • Ik heb muziek en liederen nodig om God te loven en te prijzen, maar ook om Hem te aanbidden.
  • Ik heb de twijfels van een ander nodig om sterker te worden, terwijl ik hen bemoedig word ik zelf ook sterker.
  • Ik geloof in een God die ons wil ontmoeten.
  • Ik geloof in een God die tot ons wil spreken.

Want wat gebeurt er als ik geen fijne kerkdienst kan meemaken (en fijn betekent niet dat er altijd netjes met de haren mee geaaid moet worden):

  • Dan denk ik bij preken: dat en dat boek zegt er nog veel mooiere dingen over
  • Dan denk ik tijdens het zingen ‘wie heeft dit bedacht’. Welk kind zingt er proza uit 1700 om zijn vader te laten merken dat hij van hem houdt?
  • Dan gaat mijn geloof op de waakvlam en vergeet ik om te bidden en te lezen
  • Dan leef ik weer mijn eigen leven in plaats van dat Jezus in mij leeft.

Wat gebeurt er als ik een fijne dienst kan meemaken?

  • Dan wordt ik weer alert en neem ik mij weer voor om te leven zoals God dat van mij vraagt.
  • Dan voel ik mij direct weer dankbaar en weet ik dat ik voor Hem wil leven.
  • Door liederen te zingen met mooie muziek daaronder kan ik God met alles wat in mij is danken en aanbidden.
  • Ik zie de mensen om mij heen weer staan en neem mijzelf minder serieus.
  • Ik ga weer bidden voor de mensen die ik op straat tegenkom omdat ik weer weet dat ik een burger ben van een hemels koninkrijk.
  • Ik voel mij gesterkt en kan anderen ook weer bemoedigen.

En daarom doet het mij pijn als ik te horen krijg dat ik niet zo moeilijk moet doen. Ik probeer mij al heel lang te verplaatsen in de gedachtegang van anderen. Ik heb mij daar al jaren aan aangepast tijdens kerkdiensten. Mag het nu een poosje andersom? Is het raar om iets te verwachten van God tijdens kerkdiensten? En nee, daarmee wil ik nog steeds geen perfecte kerk. Maar wel een kerk die doet waarvoor die bedacht is.

Is dit een aantijging?

Wil ik oordelen of beschuldigen met dit blog? Dat is niet mijn opzet. Het is lastig om duidelijk te zijn als het over de kerk gaat. Mensen houden van de kerk. Vanuit hun hart of vanuit gewoonte. Maar het is altijd wel een dingetje als je zegt dat je iets niet fijn vind. Mensen worden snel geraakt. En natuurlijk zijn er kerken waar ik met veel plezier binnen zit en opgefleurd naar buiten loop. In mijn eigen kerk is het geen geheim hoe ik over deze dingen denk. Daarom doe ik ook mee met een ‘experiment’ om andere liederen te zingen tijdens kerkdiensten. Dat het een experiment moet zijn is al erg genoeg. Want eigenlijk gaat het nergens over. Gewoon liederen uitzoeken waarmee je God kan prijzen en aanbidden. Ik geloof dat we dichter bij God komen en God dichter bij ons als we liederen zingen die actieve taal bevatten. Die ons helpen te aanbidden. Die ons helpen lof te prijzen. Nader tot God en Hij zal tot u naderen, staat in Jacobus 4:8. Dat kunnen we dan maar beter doen. Ik geloof dat kerkdiensten sprankelender worden als, … ach dat staat in het blog Hoe zou de kerk moeten zijn. Nee, ook daar gaat het niet over de perfecte kerk.

Maar het allermeest maak ik mij druk om de kerkdiensten omdat ik mij zorgen maak. Ik ben bang dat de mensen die het normaal vinden dat de kerkdienst niet sprankelend is, of die vinden dat we ons te druk maken of te veel verwachten van een dienst, lijken op een goudvis. Een goudsvis die jarenlang in een kom heeft gezwommen. En die nadat hij is vrijgelaten in de grote zee nog steeds kleine rondjes aan het zwemmen is. En ik vind het erg als deze goudvissen hun jonkies ook rondjes leren zwemmen. Ik gun deze jonkies andere zwemervaring. En ik gun hun schepper vrije blije visjes om zich heen. De jongeren in de kerk hebben iets anders nodig dan de vissenkom. Lees eens de jeugdtrends 2019 vertaald naar de jeugd in de kerk.
De perfecte kerk, daar geloof ik niet in, ieder die mijn blogs leest weet dat. Maar daarom kunnen we het wel een beetje mooier maken. Laten we de ark weer terugbrengen naar Jeruzalem!

Vertel het een ander!